VITILIGO

 

Vitiligo predstavlja gubitak pigmenta, odnosno boje na pojedinim djelovima kože. Naziva se još i leukoderma, što u prevodu znači bijela koža. Na izmjenjenim mjestima prvo se javljaju bijele tačkice koje se dalje šire spajajući se u manja ili veća ograničena polja nepravilnog oblika. Najčešća mjesta gdje se vitiligo javlja su periferni djelovi  tijela, odnosno šake, stopala, čelo, pazušne jame i preponski prevoji. Izuzetno rijetko može da bude zahvaćena i cijela površina kože. Inače, vitiligo se javlja kod blizu 2% stanovništva, pri čemu se kod polovine oboljelih promjene ispoljavaju pre navršene druge decenije. Može nastati u bilo koje doba godine i podjednako se sreće kod muškaraca i žena. Tokom života može da se povlači, ali i da napreduje.

Etiologija i patogeneza su nepoznate. U osnovi se smatra da je bolest posledica razaranja melanocita, ćelija u koži koje proizvode pigment melanin, ili se iz nepoznatih razloga njegovo stvaranje inhibiše, odnosno koči. Kod trećine oboljelih uzrok se krije u multigenetskom nasleđivanju. Ipak, što se tiče većeg procenta oboljelih uzroci su različiti.
Na nastanak vitiliga u dobroj mjeri mogu da utiču i solarne opekotine, ponovljene traume i stres. Može da se ispolji i kod osoba sa određenim autoimunim bolestima, kod kojih imuni sistem reaguje protiv organa ili tkiva sopstvenog organizma. Takve autoimune bolesti su dijabetes, bolesti štitaste žlijezde, perniciozna anemija koja nastaje uslijed nedostatka vitamina B-12, alopecija areata koju karakteriše gubljenje kose u pečatima, kao i adisonova bolest, rijetko hronično oboljenje koje nastaje kao posljedica razaranja kore nadbubrežnih žlijezda. Ipak, neki autori vitiligo smatraju pre svega kozmetičkim problemom. Kada je zahvaćen pigmentni deo oka i trepavice su bijele, savetuje se konsultacija sa oftalmologom. Izuzetno rijetko se događa da se na koži zahvaćenoj vitiligom jave i maligni tumori.

Pojavu vitiliga oboljeli ne može da predupredi jer su prve manifestacije upravo bijele fleke na koži. Vitiligo ne boli i ne daje bilo kakve druge tegobe. Jedine patnje mogu biti na psihičkom nivou kada se osoba povlači u sebe i izbjegava druženje. Ali, da bi se dobila precizna dijagnoza neophodan je odlazak ljekaru, koji kroz anamnezu treba da ispita porodičnu istoriju vitiliga. Tu su i obavezna pitanja o osipu, opekotinama od sunca ili nekoj drugoj kožnoj traumi na mjestu gdje je počela depigmentacija. Pokazatelj vitiliga može biti i prerano osjedjela kosa (pre 35. godine). Konačna dijagnoza uspostavlja se na osnovu izgleda promjena i histološkim pregledom koji treba da potvrdi nedostatak melanocita u vitiligom zahvaćenoj koži.

Terapija vitiliga veoma je kompleksna. Koriste se brojni preparati i primjenjuju različite metode. U opštoj i lokalnoj terapiji koriste se kortikosteroidi kao i vitaminski derivati. Ipak, najdjelotvornijom se pokazala fototerapija koja podrazumjeva primjenu fotohemioterapije ili primjenu uskopojasnih UVB zraka. UVB uskopojasni zraci djeluju na melanocite u ovojnicama folikula dlake, stimulišući na taj stvaranje melanina. Izlaganje ultraljubičastim zracima u kombinaciji sa PUVA terapijom takođe postiže dobre rezultate. Korišćenje posebnih fluoroscentnih lampi ili uređaja sa optičkim vlaknima koji tretiraju velike površine u kratkom vremenskom intervalu, takođe pomažu. Nekada se dogodi da spontano, bez liječenja dođe do repigmentacije, gde se zahvaljujući ponovnoj aktivnosti melanocita u stvaranju melanina, koži vraća normalan izgled.

SS_33S_34